Nis zyrtarisht Projekti “TOKA”: një model i ri për zhvillimin e bujqësisë shqiptare

Korçë, 20 janar 2026 – Në qytetin e Korçës, u nënshkrua zyrtarisht Marrëveshja e Bashkëpunimit për Projektin “TOKA”, një nismë strategjike e Fondacionit Shqiptaro-Amerikan për Zhvillim (AADF), që synon transformimin afatgjatë të sektorit bujqësor shqiptar përmes një modeli modern të bazuar në inovacion, dije dhe standarde evropiane.

Marrëveshja u nënshkrua nga të gjitha palët: Fondacioni Shqiptaro-Amerikan për Zhvillim (AADF), Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural, Universiteti “Fan S. Noli” Korçë, si dhe bashkitë Korçë, Pogradec, Maliq, Devoll, Kolonjë dhe Pustec. Nisja e projektit u përshëndet nga Rektori i Universitetit “Fan S. Noli”, Prof. Dr. Lorenc Ekonomi, Kryetari i Bashkisë Korçë, Sotiraq Filo, Ministri i Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural, Andis Salla, bashkë-drejtuesi i AADF, Martin Mata, si dhe Kryetari i Kuvendit, Niko Peleshi.

Ky akt shënon nisjen zyrtare të Fazës së Parë të Projektit “TOKA”, e cila do të zbatohet fillimisht në qarkun e Korçës dhe do të shërbejë si model i replikueshëm në nivel kombëtar. Projekti “TOKA” synon të vendosë themelet për një sektor bujqësor më konkurrues dhe të qëndrueshëm, duke u fokusuar në katër shtylla kryesore: zhvillimin e sektorit bujqësor, forcimin e Sistemeve të Njohurive dhe Inovacionit në Bujqësi (AKIS), sigurinë ushqimore dhe zhvillimin e kapaciteteve akademike dhe kërkimore.

Gjatë Fazës së Parë, projekti do të përfshijë analizën e situatës aktuale të bujqësisë në rajon, hartimin e një roadmapi gjithëpërfshirës për zhvillimin agro-ekonomik, rritjen e kapaciteteve të aktorëve lokalë përmes trajnimeve dhe vizitave studimore, si dhe modernizimin e kurrikulave universitare në fushën e bujqësisë dhe sigurisë ushqimore.

AADF, si iniciatore dhe financuese e projektit, sjell në Shqipëri ekspertizë ndërkombëtare të nivelit të lartë, në partneritet me Wageningen University & Research, duke synuar ndërtimin e një modeli funksional që lidh politikëbërjen, akademinë, fermerët dhe sektorin privat.

“Ne, si fondacion, prej pesëmbëdhjetë vitesh kemi kërkuar një shteg për të hyrë në sektorin e bujqësisë. Ky është sektori më i madh dhe me potencialin më të lartë në vend, një sektor që mund të përcaktojë shumë nga e ardhmja e Shqipërisë, veçanërisht në fazën kur vendi po i afrohet Bashkimit Evropian. Modeli ‘Diamanti Holandez’ që do të sjellim konsiderohet si ‘Harvardi i bujqësisë’ në botë dhe përfaqëson bazën më të kualifikuar kërkimore dhe shkencore në Evropë. Ky model ka përcaktuar zyrtarisht politikat e 27 vendeve të BE-së për krijimin dhe funksionimin e Sistemeve të Njohurive dhe Inovacionit në Bujqësi (AKIS),” – u shpreh Martin Mata, bashkë-drejtues i AADF.

Projekti “TOKA” është konceptuar si një ndërhyrje afatgjatë me tre faza zhvillimi. Pas përfundimit të Fazës së Parë, në të cilën do të investohen 2 milionë dollarë, do të vlerësohen rezultatet dhe do të shqyrtohet shtrirja e projektit në fazat pasuese, me synimin për zbatim në nivel kombëtar dhe përputhje të plotë me standardet e Bashkimit Evropian.

Me këtë nismë, Korça shndërrohet në një model të ri zhvillimi bujqësor, që synon rritjen e mirëqenies së komuniteteve rurale, forcimin e sigurisë ushqimore dhe përgatitjen e sektorit bujqësor shqiptar për integrimin evropian.